THA
ENG
โดย นพ. ณรงค์ศักดิ์ จงศิริ ศัลยแพทย์ โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์
  • What is a hernia?
1. ไส้เลื่อน คือ อะไร
  • Symptom , How do I know? Why men?
2. อาการ
  • Hernia type.
3. ชนิดของไส้เลื่อน
  • Diagnosis
4. การวินิจฉัย
  • Will it get worse?
5. ถ้าไม่ผ่าตัดจะเป็นอย่างไร
  • Treatment
6. การรักษา
  • Complication
7. อาการแทรกซ้อน
  • Common questions for patient
8. คำถาม
  • About the surgeon.
9. เกี่ยวกับศัลยแพทย์
75% ของไส้เลื่อนที่ผนังหน้าท้อง ( Abdominal wall hernia) คือ ไส้เลื่อนที่ขาหนีบ ( Inguinal hernia)
70 - 90% เป็นในผู้ชาย ไส้เลื่อนที่ขาหนีบเป็นด้านขวามากกว่าด้านซ้าย

1.   ไส้เลื่อนคืออะไร

                          ไส้เลื่อน คือ ก้อนที่นูนออกมาจากผนังช่องท้อง ส่วนใหญ่เกิดขึ้นบริเวณขาหนีบ มักจะออกมาในขณะที่ยืน เดิน วิ่ง ยกของหนัก ไอ จาม ออกกำลังกาย ก้อนที่นูนบริเวณขาหนีบอาจเป็นมากจนคล้อยต่ำลงมาถึงถุงอัณฑะได้
                            ก้อนที่ออกมามักจะยุบกลับเข้าช่องท้องได้เอง ถ้าผู้ป่วยนอนลงใช้มือบีบหรือดันบริเวณก้อนเบา ๆ แต่บางรายก้อนอาจไม่ยุบลง ซึ่งอาจจะเป็นภาวะฉุกเฉิน ( Incarcerated or Strangulated) ที่ผู้ป่วยต้องรีบมาพบแพทย์

2. อาการ ( Symptom)

  • ผู้ป่วยบางคนไม่มีอาการเลย ถึงแม้จะมีไส้เลื่อนอยู่
  • อาการปวดบริเวณขาหนีบอาจเกิดขึ้นทันที หรือปวดท้องตื้อ ๆ หน่วง ๆ เป็น ๆ หาย ๆ หรือมีความรู้สึกว่าผนังหน้าท้องหย่อน ๆ ไม่แข็งแรง อาการปวดอาจเป็นรุนแรงและทันทีแสดงถึงลำไส้ขาดเลือด (Strangulation) ซึ่งเป็นภาวะที่ต้องการการผ่าตัดฉุกเฉินทันที
  • อาการอาจจะเป็นมากขึ้น หรือก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นในเวลากลางวัน ที่ผู้ป่วยเดินมากยืนทำงานนาน ๆ ไอ เล่นกีฬา
ไส้เลื่อนเกิดได้อย่างไร
  • สาเหตุที่แท้จริงไม่ทราบ แต่มีการตั้งสมมุติฐานถึงสาเหตุอยู่หลายประการคือ เกิดจากความอ่อนแอของผนังหน้าท้อง ( Weakness of abdominal wall ) หรืออาจเกิดจากการที่ผนังหน้าท้องมีช่องเปิดตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นทางออกของเส้นเลือดที่มาเลี้ยงลูกอัณฑะทั้ง 2 ข้าง ซึ่งรูเปิดนี้จะปิดไปเองโดยธรรมชาติ ในระหว่างอยู่ในครรภ์มารดา แต่ผู้ป่วยไส้เลื่อน รูเปิดนี้ไม่ปิด ดังนั้นจึงเกิดไส้เลื่อนออกมาทางรูเปิดนี้
ทำไมไส้เลื่อนจึงมักเป็นในผู้ชาย
  • ในระหว่างทารกเพศชายอยู่ในครรภ์มารดา ลูกอัณฑะจะเคลื่อนจากผนังช่องท้องด้านหลังเลื่อนผ่านรูเปิด (Internal inguinal ring) ที่อยู่ที่ขาหนีบทางด้านหน้า ออกมาอยู่ในถุงอัณฑะ ซึ่งรูเปิดนี้จะปิดลงก่อนที่ทารกจะคลอด (ยกเว้นบางส่วนไม่ปิดเพื่อให้เส้นเลือดที่มาเลี้ยงอัณฑะผ่านออกมา) ในผู้ป่วยไส้เลื่อนรูเปิดนี้จะไม่ปิดลง ทำให้เกิดไส้เลื่อนได้ในที่สุด

3. ชนิดของไส้เลื่อนที่ผนังหน้าท้อง

  • ไส้เลื่อนที่ขาหนีบ – Groin (Inguinal) hernia ยังแบ่งออกเป็น 2 ชนิด
1. Indirect hernia
2. Direct hernia
  • ไส้เลื่อนที่เส้นเลือดใหญ่ที่ขา - Femoral hernia
  • ไส้เลื่อนที่อุ้งเชิงกราน – Obturator hernia
  • ไส้เลื่อนที่เกิดจากแผลผ่าตัดปิดไม่สนิท - Incisional hernia
  • ไส้เลื่อนที่เกิดขึ้นเอง – Ventral hernia
  • ไส้เลื่อนที่สะดือ - Umbilical hernia
  • ไส้เลื่อนอื่น ๆ (พบได้น้อย)

4. การวินิจฉัย

  • วิธีที่ดีที่สุด คือ การตรวจร่างกายโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งแพทย์มักจะซักประวัติการเจ็บป่วยของผู้ป่วยตามลักษณะต่าง ๆ ในหัวข้ออาการของไส้เลื่อน
  • ในผู้ป่วยที่มองเห็นก้อนที่ผนังหน้าท้องชัดเจน แพทย์จะต้องแน่ใจว่าไม่ใช่สภาวะอื่นที่มีก้อนเหมือนกัน เช่น ต่อมน้ำเหลือง , ก้อนไขมัน , ต่อมไขมันอุดตัน ,เนื้องอก , ถุงน้ำของลูกอัณฑะเป็นต้น

5. จำเป็นต้องผ่าตัดรักษาหรือไม่ / ถ้าไม่ผ่าตัด ?

  • ไส้เลื่อนที่มีก้อนออกมาให้เห็นชัดเจนแล้วนั้น ไม่มีโอกาสที่จะหายได้เองเลยและถ้าไม่ผ่าตัดแก้ไขขนาดของไส้เลื่อนจะใหญ่ขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป ส่วนไส้เลื่อนที่เป็นมาเป็นระยะเวลานาน หรือก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นมาก ยิ่งจะทำให้การผ่าตัดนั้นยากขึ้นมาก อาจจะทำให้มีปัญหาข้อแทรกซ้อนหลังผ่าตัดมากขึ้นได้
  • ที่แน่ ๆ คือ ถ้าผู้ป่วยไม่ผ่าตัดรักษา ผู้ป่วยต้องทนอยู่กับอาการต่าง ๆ ทำให้มีผลต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน เช่น ออกกำลังกายไม่ได้ ยกของไม่ได้เลย ไอ หรือจามไม่ได้ เดินหรือยืนนาน ๆ ไม่ได้ เป็นต้น

6. การรักษา

  • การผ่าตัดไส้เลื่อนนั้นมีมากมายหลายชนิดขึ้นอยู่กับความถนัดของศัลยแพทย์เป็นหลัก ประสิทธิผลของการผ่าตัดนั้นจะพิจารณาจาก 2 ประเด็นคือ
1. อัตราการกลับเป็นใหม่ (Recurrent Rate)
2. ปัญหาข้อแทรกซ้อนจากการผ่าตัด (Complications)
  • ชนิดของการผ่าตัด
1. การผ่าตัดแบบทั่วไป (Conventional) คือ เปิดแผลที่ผนังหน้าท้อง เป็นวิธีผ่าตัดที่นิยมใช้มานานนับร้อยปี ในระยะหลังมีการดัดแปลงรายละเอียดออกไปบ้าง ยังมีการแบ่งย่อย เช่น
  • การผ่าตัดแบบเปิดทางด้านหน้าเป็นการผ่าตัดที่เย็บเนื้อเยื่อของผู้ป่วยเข้ามาหากันโดยตรง เช่น Bassini , McVay , Marcy , Shouldice, Maloney darn
  • การผ่าตัดแบบเปิดทางด้านหน้าโดยใช้แผ่นสังเคราะห์เสริม (Mesh graft) เช่น Lichtenstein , Mesh plug and patch.
  • ปัจจุบัน Lichtenstein เป็นการผ่าตัดได้ผลดีที่สุด (ในแบบเปิดหน้าท้อง) ได้รับความนิยมมากที่สุดในหมู่ศัลยแพทย์ใน USA
2. การผ่าตัดแบบเปิดชนิดเข้าทางด้านหลังของผนังช่องท้อง เช่น Read - Rives, Wantz,
3. การผ่าตัดโดยใช้กล้อง (laparoscopic Herniorrhaphy) แบ่งออกเป็น
  • TEP : Totally extraperitoneal approach.
  • TAP : Trans abdominal approach
  • IPOM : Intraperitoneal onlay mesh approach
การผ่าตัด TEP ได้รับความนิยมมากขึ้นในปัจจุบัน

 

ข้อดี ของการผ่าตัดโดยใช้กล้อง

  • มีแผลผ่าตัดขนาดเล็กมาก แทบจะไม่เห็นรอยแผลเป็น
  • มีความเจ็บปวดแผลน้อยมาก เมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบเดิม
  • อัตราการเกิดซ้ำ (Recurrence) น้อย ถ้าทำโดยแพทย์ที่ชำนาญ
  • โอกาสเกิดปัญหาข้อแทรกซ้อนไม่มาก และมักเป็นปัญหาที่ไม่รุนแรง เช่น มีก้อนเลือดเล็ก ๆ บริเวณขาหนีบ
  • ระยะเวลานอนโรงพยาบาลน้อย

ข้อเสีย
  • ศัลยแพทย์ต้องมีความเชี่ยวชาญเฉพาะการผ่าตัดโดยใช้กล้อง
  • ต้องใช้เครื่องมือซับซ้อน ราคาแพง
  • ค่าใช้จ่ายสูง

7. ปัญหาแทรกซ้อนจากการผ่าตัดโดยใช้กล้อง

  • ก้อนเลือดเล็ก ๆ บริเวณขาหนีบ (hematoma) ส่วนใหญ่
  • ก้อนน้ำเหลืองหรือลมบริเวณขาหนีบ (seroma or emphysema)
  • แผลผ่าตัดติดเชื้อ (wound infection)
  • อาการปวดบริเวณขาหนีบเรื้อรัง (groin pain)
  • กระเพาะปัสสาวะไม่ทำงาน (Acute urinay retention)
  • มีการบาดเจ็บของเส้นเลือด Vascular injury
  • มีการบาดเจ็บของลำไส้ (Bowel injury)

8. ปัญหาที่ผู้ป่วยควรถามจากแพทย์ ก่อนตัดสินใจผ่าตัด

  • ชนิดของการผ่าตัดที่จะใช้มีข้อดี ข้อเสียอย่างไร เป็นชนิดของการผ่าตัดที่ได้ผลดีแค่ไหน
  • มีการผ่าตัดที่เป็นทางเลือกอื่นหรือไม่ มีข้อดี ข้อเสียอย่างไร
  • ต้องดมยาสลบหรือใช้ยาชาเฉพาะที่
  • มีปัญหาข้อแทรกซ้อนอะไรบ้าง โอกาสเกิดมากน้อยแค่ไหน
  • มีโอกาสกลับเป็นใหม่ มากหรือน้อย ในประสบการณ์ของศัลยแพทย์เป็นอย่างไร
  • ถ้ายังไม่ผ่าตัดจะเกิดอะไรขึ้น
  • การปฏิบัติตัวหลังจากผ่าตัด

9. เกี่ยวกับศัลยแพทย์

นายแพทย์ณรงค์ศักดิ์ จงศิริ ศัลยแพทย์ประจำโรงพยาบาลเซนต์หลุยส์
มีประสบการณ์การผ่าตัดโดยใช้กล้อง laparoscopic Herniorphaphy มามากกว่า 10 ปี โดยใช้เทคนิค Totally extraperitoneal approach (TEP) นอกจากนี้ยังมีประสบการณ์ในการผ่าตัดชนิด Lichtenstein ซึ่งเป็นการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้องที่นิยมมากที่สุดใน USA
 
- ผลงานทางวิชาการ
 
...SAINTLOUIS HOSPITAL...