บทความสุขภาพ
Feed

ไข้เลือดออก Dengue fever

24 June 2019

 

โรคไข้เลือดออก

สาเหตุของโรค

ไข้เลือดออกเกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี่ โดยมียุงลายเป็นตัวนำ เมื่อยุงลายกัดและดูดเลือดที่มีเชื้อจากผู้ป่วยแล้วไปกัดผู้ใด ก็จะถ่ายทอดเชื้อโรคนี้ให้กับผู้ที่ถูกกัด เป็นได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ แต่พบมากในเด็กอายุ 5-9 ปี

 

อาการของโรค

เมื่อเชื้อเข้าสู่ร่างกายประมาณ 5-8 วัน ผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการของไข้เลือดออก คือ

  • ไข้ขึ้นสูงอย่างรวดเร็ว ติดต่อกันประมาณ 3-7 วัน
  • หน้าแดง ปวดศีรษะ บางคนจะบ่นปวดรอบกระบอกตา ปวดเมื่อยแขนขา ปวดกระดูก และอาจมีผื่นแดงตามตัว
  • ซึม เบื่ออาหาร ปวดท้อง อาเจียน

สำหรับรายที่มีอาการรุนแรงมาก หลังจากมีไข้มา 3-4 วัน ไข้จะลดลงแล้วอาการจะแย่ลงอย่างรวดเร็ว ผู้ป่วยอาจช็อคถึงตายได้ ถ้าไม่ได้รับการรักษาที่ทันท่วงที

 

อาการที่เป็นสัญญาณอันตราย คือ

  • ไข้ลดลงอย่างรวดเร็ว อ่อนเพลีย มือเท้าเย็น เหงื่อออก
  • กระหายน้ำ กระสับกระส่าย ชีพจรเบาเร็ว ซึมลง
  • ปัสสาวะน้อยลง
  • ปลายมือปลายเท้ามีสีคล้ำ รอบๆปากเขียว
  • อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายอุจจาระเป็นเลือด

การดำเนินโรค แบ่งเป็น 3 ระยะ

1. ระยะไข้ (2-7วัน)

  • ไข้สูงลอยทันที
  • ในเด็กเล็ก หรือผู้ป่วยที่เคยมีประวัติเคยชักมาก่อน อาจมีอาการชักจากไข้สูงได้

2. ระยะวิกฤต (1-2วัน)

    ไข้จะลดลงอย่างรวดเร็ว ตัวจะเย็น ผู้ป่วยอาจมีอาการได้ 2 แบบ

  • ช็อค ผู้ป่วยจะมีอาการปวดท้องรุนแรง อาเจียน กระหายน้ำ กระสับกระส่าย ปัสสาวะออกน้อย
  • ไม่ช็อค ผู้ป่วยจะมีอาการไม่รุนแรง ซึม อาเจียน ปวดท้องเล็กน้อย เป็นระยะเวลาหนึ่ง แล้วจะดีขึ้น 
    เข้าสู่ระยะฟื้นตัวได้เร็ว ระยะนี้กินเวลา 1-2 วัน

3. ระยะฟื้นตัวตัว (2-3วัน)

  • หลังจากไข้ลด 2-3 วัน อาการทั่วไปจะดีขึ้นรับประทานอาหารได้ ปัสสาวะออกมากขึ้น อาจมีผื่นแดง คันตามมือ เท้า ลำตัวได้

 

จะทำอย่างไร? เมื่อสงสัยว่าเป็นไข้เลือกออก

ถ้าเด็กมีอาการน่าสงสัยว่าจะเป็น ไข้เลือดออกและมีอาการไข้สูง 2-3 วัน โดยไม่มีอาการทางระบบทางเดินหายใจ เช่น ไอ มีน้ำมูก สามารถให้ยาลดใช้ได้ โดยใช้พาราเซตามอลร่วมกับการเช็ดตัวลดไข้ แต่ห้ามใช้ยาลดไข้ประเภทอื่น เช่น ยาจำพวกแอสไพริน (Aspirin) และ ไอบรูโปรเฟ่น เพราะอาจทำให้อาการเลือดออกมากขึ้น และทำให้อาการของโรครุนแรงมากขึ้น ควรรีบนำผู้ป่วยไปปรึกษาแพทย์หรือส่งโรงพยาบาลทันที เพื่อการตรวจวินิจฉัยและให้การรักษาที่เหมาะสมต่อไป

 

การดูแลเบื้องต้น

  • พยายามลดไข้ให้ผู้ป่วยโดยการเช็คตัวด้วยน้ำอุ่น หรือ น้ำธรรมดา และให้ดื่มน้ำบ่อยๆ เช่น น้ำหวาน น้ำผลไม้ หรือน้ำเกลือแร่ที่ใช้ในโรคท้องร่วง
  • ไม่ควร ห่มผ้าหนาๆเพราะจะทำให้ไข้สูงขึ้น

การยับยั้งการระบาดของโรคไข้เลือดออก ท่านจะช่วยยับยั้งการระบาดของโรคไข้เลือดออกโดยการกำจัดยุงลาย ดังนี้

  1. ตรวจดูตุ่มในบ้าน นอกบ้าน ถ้ารีบพบน้ำให้รีบใช้น้ำให้หมด หรือเทน้ำทิ้งเสีย
  2. ใส่สารเคมีกำจัดลูกน้ำ หรือเกลือในภาชนะที่รองขาตู้กับข้าว เพื่อกำจัดลูกน้ำยุงลายหรือหมั่นเปลี่ยนน้ำใหม่อยู่เสมอ (ทุกๆ7วัน)
  3. ทำลายเศษโอ่ง ไห กะลา ยางรถยนต์ที่ไม่ใช้ อย่าให้น้ำขัง
  4. ปิดฝาโอ่ง หรือภาชนะที่ใช้ใส่น้ำให้มิดชิด และปิดฝาทุกครั้งหลังเปิดฝาใช้ เพื่อป้องกันยุงลายวางไข่
  5. หากมีเจ้าหน้าที่มาดำเนินงานกำจัดยุงและลูกน้ำ ทั้งในบ้านและนอกบ้าน ต้องให้ความร่วมมือทุกครั้ง ยาที่นำมาใช้นี้ปลอดภัยต่อมนุษย์ และสัตว์เลี้ยง

 

ข้อน่ารู้เกี่ยวกับยุงลาย

ยุงลาย   นำเชื้อโรคไข้เลือดออกมาสู่คน
ยุงลาย   สีดำ มีลายขาวที่ขา ท้องและลำตัว เป็นยุง ขนาดเล็ก
ยุงลาย   เป็นยุงบ้าน ชอบอยู่กับคนในบ้านตามมุมมืดของบ้าน จะออกมากัดและดูดเลือดคนในเวลากลางวัน
ยุงลาย   วางไข่ในน้ำสะอาด ไข่ยุงลายอยู่ในที่แห้งได้นาน 7-10 วัน ก็จะเป็นตัวลูกน้ำ พบมากตามตุ่มน้ำในและนอกบ้าน น้ำที่ใส่ในภาชนะของขาตู้กับข้าว แจกัน จานรองภาชนะที่ขังน้ำฝนนอกบ้าน เช่น กระป๋อง โอ่ง กะลา ปี๊บ ยางรถยนต์ที่ไม่ใช้แล้ว

 

ทบทวนโดย นพ.นฤนนท์ เหล่าสุนทร
กุมารแพทย์ ประจำโรงพยาบาลเซนต์หลุยส์